SiarDivideSeol go dtí caraDivideSeol chuig FacebookDivideSeol ríomhphost chugainnDividePriontáil

Nótaí ar chleachtadh eagarthóireachta 16

An Choimhlint sa Mheánoirthear


Cuimsíonn an Meánoirthear an limistéar idir Murascaill na Péirse1 agus oirthear na Meánmhara. Toisc go mbualann2 trí mhór-roinn le chéile ann – an Eoraip, an Áis3 agus an Afraic – níorbh ionadh ar bith é gur fhás an ceantar mar ionad trádála nó4 gur tosnaíodh5 ar an léann a shaothrú ann. Chuidigh an trádáil le leathnadh6 smaointe nua, ionas gur tháinig trí mhór-reiligiún domhanda7 chun cinn sa réigiún: an Chríostaíocht, an Giúdachas agus an8 Ioslám.

Le linn an 20ú haois, bhí an Impireacht Otamánach ag titim as a chéile agus bhí saoirse á bhaint9 amach ag pobail na hAraibe, ceann i ndiaidh a chéile. Ag an am gcéanna,10 bhí a lán Giúdach ag filleadh ar thír a sinsear, ag iarraidh éalú ó fhuath creidimh agus ó chos-ar-bolg11 na hEorpa. Chuir imirce seo na nGiúdach go dtí an Oirthear12 fearg ar chuid de na hArabaigh, agus méadaíodh ar an bhfearg sin sa bhliain 1948, an uair ar13 bunaíodh stát nua, Iosrael. Dár14 le ceannairí na nArabach, go gcuirfeadh an stát nua bac ar iarrachtaí chun na pobail Arabacha a aontú. Sin í15 an chúis a bhí leis an gcogadh a thosaigh díreach i ndiaidh bunú an stáit16 – cogadh a bhí17 an bua ag Iosrael ann. Ba de thoradh sin18 a cuireadh iallach ar na mílte Palaistínigh19 cónaí i gcampaí teifeach i dtíortha atá teorantach le hIosrael. Seasca bliain tar éis sin,20 tá naimhdeas agus drochamhras ag an dá phobal i leith a chéile fós.

Ní bheidh síocháin bhuan sa Mheánoirthear go dtí go réiteofar fadhbanna áirithe is deacair a réiteach. Aontaíodh, le linn cainteanna Osló,21 go mbeadh féinriail teoranta22 ag na Palaistínigh in Gaza agus ar an mBruach Thiar. Bíodh sin mar atá, níor socraíodh na teorainneacha a bheadh ag stát Palaistíneach. Fadhb eile ná gur Arabaigh is ea céadatán23 ard de dhaonra Iosrael – chomh hard le 20% de réir fhoinsí24 áirithe. Bíonn leibhéil tacaíochta na ngluaiseachtaí éagsúla sa phobal Palaistíneach féin á athrú,25 de réir mar a mhéadaítear ar chumhacht Hamas agus grúpaí Ioslámacha eile. 

Tráchtaireacht


1. Biodh is gur fuaim fhada a chloistear, is Peirse a scríobhtar.
2. go mbuaileann...
3. An Áise a scríobhtar inniu.
4. a theastaíonn anseo. Bheadh débhríocht ag baint le : It is unsurprising that the area grew as a trading centre until learning came to be cultivated there.
5. tosaiodh...
6. leathnú... Siúd é an t-ainm briathartha caighdeánach.
7. trí mhór-reiligiún dhomhanda...
8. Ni theastaíonn an t-alt. Is le déanaí a socraíodh go mbeadh síneadh fada ar an dara siolla den fhocal 'Ioslám'. Tá leaganacha mar 'Ioslamach' fós coitianta i dtéacsanna Gaeilge.
9. saoirse á baint... Féach an iontráil Á sa bhunachar Cruinneas.
10. ag an am céanna de reír FGB.
11. ó chos ar bolg...Ní gnách fleiscín a chur idir na míreanna i nathanna ilfhoclacha mar 'cogar mogar', 'éirí in airde' agus araile. 
12. Féach an iontráil GO DTÍ sa bhunachar Cruinneas.
13. a a theastaíonn, mar is coibhneas díreach a leanann uair agus nuair i gcónaí.
14. Dar... Féach an iontráil DAR NÓ DÁR? sa bhunachar Cruinneas.
15. Sin é an chúis... Is fíor gur ainmfhocal firinscneach é 'cúis' ach is tagairt don fhaisnéis san abairt roimhe atáthar anseo. Ní féidir inscne a lua leis sin agus, nuair nach féidir, úsáidtear an forainm firinscneach. Féach an iontráil INSCNE AN FHORAINM sa bhunachar Cruinneas.
16. i ndiaidh bhunú an Stáit. Féach an iontráil HATA FHEAR AN TÍ sa bhunachar Cruinneas.
17. cogadh a raibh an bua ag Iosrael ann. Is amhlaidh atá an forainm réamhfhoclach 'ann' ag tagairt siar do 'cogadh'.
18. thoradh sin... Féach an iontráil RÉAMHFHOCAL COMHSHUITE LE MÍR THAISPEÁNTACH / FORAINM sa bhunachar Cruinneas.
19. na mílte Palaistíneach... Féach an iontráil IOLRA NÓ UATHA? UIMHREACHA ATÁ INIOLRAITHE FAOI DHEICH sa bhunachar Cruinneas.
20. tar a éis sin... Féach an iontráil RÉAMHFHOCAL COMHSHUITE LE MÍR THAISPEÁNTACH / FORAINM sa bhunachar Cruinneas.
21. le linn chainteanna Osló... Féach an iontráil HATA FHEAR AN TÍ sa bhunachar Cruinneas.
22. féinriail theoranta... Féach an iontráil SÉIMHIÚ LOCHTACH: DNTLS sa bhunachar Cruinneas.
23. céatadán...
24. de réir foinsí áirithe...Níl feidhm ar bith le séimhiú ar 'foinsí', ar ainmfhocal éiginnte é.
25. á n-athrú...