SiarDivideSeol go dtí caraDivideSeol chuig FacebookDivideSeol ríomhphost chugainnDividePriontáil

Nótaí ar chleachtadh 16: an abairt fhada

Tá dúshláin chomhréire le sárú i ngach ceann de na habairtí a bhí le haistriú. Tá aistriúcháin shamplacha thíos, mar aon le nótaí tráchta i dtaobh na bhfadhbanna comhréire. Is aistriúcháin shamplacha iad seo; níltear ag maíomh nach bhféadfaí aistriúcháin bhailí eile nó aistriúcháin níos fearr fós a chur ar fáil. Tá cló dearg ar aistriúcháin atá lochtach amach is amach.

(a) The coalition Government elected in the General Election of 2011, shortly after the previous Government resigned office, began work immediately.

Tá idiraisnéis sách fada ann (shortly after the previous Government resigned office) a scarann an briathar (began) ón ghníomhaí (The coalition Government). Dá ndéanfaí an abairt a aistriú go dílis is é a bheadh ann:

Chuaigh an Comhrialtas a toghadh in Olltoghchán 2011, go gairid i ndiaidh don Rialtas a bhí ann roimhe sin éirí as oifig, i mbun oibre láithreach bonn. 

Ní hé sin an sampla is measa ar fad, ach fós féin tá bearna fhada idir an gníomhaí agus an briathar. Struchtúr coitianta a úsáidtear ina leithéid sin de chás ná forainm a fhí isteach chun an gníomhaí a chur i gcuimhne don léitheoir. Mar seo: 

An Comhrialtas a toghadh in Olltoghchán 2011, go gairid i ndiaidh don Rialtas a bhí ann roimhe sin éirí as oifig, chuaigh i mbun oibre láithreach bonn. 

Fuair roinnt tráchtairí stíle locht ar an struchtúr sin; fiú amháin gur tugadh 'an abairt bhacach' air. Tá plé ag Seán Mac Maoláin ar an cheist sa chaibidil 'An Abairt Ghaeilge agus an Abairt Bhéarla' sa leabhrán Lorg an Bhéarla. Struchtúr thar a bheith coitianta atá ann, ach is fíor go bhféadfaí an abairt a athscríobh sa tslí is nach mbeadh gá leis an fhorainm.

Go gairid i ndiaidh don Rialtas a bhí ann roimhe sin éirí as oifig, toghadh Comhrialtas in Olltoghchán 2011 agus chuaigh i mbun oibre láithreach bonn. 

(b) At least half of the statements made by the young defendant were false.

B'fhurasta an abairt seo a aistriú sa dóigh is go mbeadh an focal deireanach (false) scartha amach leis féin:

Bhí ar a laghad leath na ráiteas a rinne an cosantóir óg bréagach.

Go deimhin, tá locht eile ar an abairt sin, nó shílfeadh an léitheoir go bhfuil an dá aidiacht ('óg' agus 'bréagach') ag tagairt don chosantóir, i.e. gur cosantóir é atá óg agus bréagach. An réiteach is éifeachtaí ar an fhadhb ná gan an abairt a thosú le 'bí' ach leis an chopail 'is'.

Bréag a bhí i leath na ráiteas a rinne an cosantóir óg, ar an gceann caol de.

Féach fosta mar a cuireadh an fhaisnéis at least go dtí deireadh na habairte, lena leithéid seo a sheachaint:

Bréag a bhí i leath na ráiteas, ar a laghad, a rinne an cosantóir óg.

Ní hamháin gur aistriúchán ciotach é sin, ach d'fhéadfaí a mhaíomh go bhfuil ciall eile leis seachas an chiall a bhí i gceist ag an scríbhneoir, i.e. gur bréag a bhí i leath na ráiteas ach gur thug an cosantóir fianaise eile a d'fhéadfadh a bheith fíor. 

(c) She then joined the short-lived Progressive Democrats, which was briefly the best-supported party in the state, according to opinion polls.

Tá gontacht i bhfrásaí aidiachtúla Béarla mar short-lived agus best-supported. Ní i gcónaí a bhíonn an ghontacht chéanna le brath ar na haistriúcháin Ghaeilge. Is minic a chaithfidh an t-aistritheoirí dul i muinín frása fada réamhfhoclach atá deacair a fhí isteach go slachtmhar san abairt. Féach cé chomh míshásúil is a bheadh aistriúchán dílis ar an abairt fhada seo:

Bhain sí ballraíocht amach ansin sna Daonlathaigh ghearrshaolacha, an páirtí ba mhó tacaíocht sa stát ar feadh seal gairid, de réir suirbhéanna tuairimí. 

Is cabhair dúinn an focal 'páirtí' a úsáid faoi dhó, bíodh is nach bhfuil ach lua amháin ann san abairt Bhéarla.

Bhain sí ballraíocht amach ansin sa pháirtí gearrshaolach úd, an Páirtí Daonlathach, a bhí seal gairid ar an bpáirtí ba mhó tacaíocht sa stát, de réir suirbhéanna tuairimí. 

Ní miste a lua go bhfuil gaistí téarmaíochta agus gramadaí san abairt fosta. Féach go bhfuil 'suirbhé tuairimí' níos cruinne ná Pobalbhreith agus nach gcuirtear 'tacaíocht' sa tuiseal ginideach. Féach an iontráil SÁRCHÉIM sa bhunachar Cruinneas.

(d) It was impossible to convince her that the spending cuts in the cultural sector were necessary or equitable.

Níl an abairt féin rófhada, ach is minic a scríobhtar abairtí lochtacha mar seo:

Níorbh fhéidir cur ina luí uirthi go raibh na ciorruithe san earnáil chultúir riachtanach nó cothrom.

Is amhlaidh atá cuspóir ag an bhriathar 'cuir', i.e. na ciorruithe san earnáil chultúir a bheith riachtanach nó cothrom. Féach an iontráil A RÉAMHTHEACHTACH sa bhunachar Cruinneas.

Níorbh fhéidir a chur ina luí uirthi go raibh na ciorruithe san earnáil chultúir riachtanach nó cothrom.

(e) The right to work of older people is an integral part of wider economic policy.

Arís, níl an abairt féin róchasta, ach bíonn sé deacair do scríbhneoirí Gaeilge céimeanna comparáide mar older agus wider a fhí isteach san abairt, bíodh is nach bhfuil ach focal amháin sa Bhéarla. Rómhnic a scríobhtar daoine níos aosta agus beartas níos leithne.

Tá ceart daoine scothaosta chun obair a bheith acu ina chuid dhílis den mhórbheartas eacnamaíochta. 

(f) Every booking is made in the name of one person who will be deemed to be responsible for and answerable to us regarding any problems or dispute that may arise.

Tá dhá réamhfhocal faoi leith i responsible for and answerable to. Tá struchtúir den chineál sin coitianta go leor sa Bhéarla, ach bíonn cuma chiotach ar a leithéid san abairt Ghaeilge.

Déantar gach áirithint in ainm duine amháin a mheasfar a bheith freagrach as agus freagrach dúinn maidir le pé fadhb nó díospóid a bheadh ann. 

Sampla an-aisteach é seo ó tharla 'freagrach' a bheith ann faoi dhó, sa chiall responsible agus sa chiall answerable. Is fearr an dara frása réamhfhoclach a scaradh ón chéad cheann.

Déantar gach áirithint in ainm duine amháin a mheasfar a bheith freagrach as pé fadhb nó díospóid a bheadh ann, agus a bheidh freagrach dúinn ina leith.

(g) Few are enthused about such missions when as many as twelve astronauts have landed on the lunar surface previously.  

Is beag duine a bhíonn tógtha faoi mhisin den chineál seo nuair atá suas le dáréag spásairí i ndiaidh tuirlingt ar chlár na gealaí cheana.

Cúpla pointe inspéise: cé gur aidiacht agus ainmfhocal atá i lunar surface, is 'clár na gealaí' a bheadh sa Ghaeilge. Más dóigh le duine gur 'béarlachas' atá i 'suas le' is féidir leaganacha eile a úsáid chun as many as a aistriú, m.sh. 'nuair atá chomh mór le dáréag spásairí...' Féach fosta an iontráil IS BEAG (AN) sa bhunachar Cruinneas.

(h) Mr Ó Drisceoil said that he was not going to pay the fine, urging others to do likewise. 

Tá cúpla botún le seachaint ag an té a bheadh ag cur Gaeilge ar an abairt sin.

Dúirt an tUasal Ó Drisceoil nach raibh sé chun an fhíneáil a íoc, ag tathant ar dhaoine eile amhlaidh a dhéanamh. 

Tá claonadh ann aithris ar gheireann an Bhéarla agus 'ag' a úsáid mar nasc idir clásail. Ní go rómhaith a oireann an nós sin don Ghaeilge, rud atá pléite san iontráil AG(2) sa bhunachar Cruinneas. Féach freisin an iontráil AMHLAIDH.

Dúirt an tUasal Ó Drisceoil nach raibh sé chun an fhíneáil a íoc, agus mhol do dhaoine eile déanamh amhlaidh. 

(i) With or without an appointment, patients can often wait for long times before receiving medical treatment.

B'fhearr a leithéid seo a sheachaint: le nó gan choinne.

Is cuma coinne a bheith acu nó gan a bheith acu, is minic a fhanann othair ar feadh tréimhsí fada sula gcuirtear cóir leighis orthu. 

(j) The grant is a timely and well-deserved morale boost for all lovers of Gaelic games in the Greater Belfast Area.

Ardú meanman tráthúil is ea an deontas seo dóibh siúd go léir i Mórcheantar Bhéal Feirste ar mór acu na cluichí Gaelacha, deontas atá tuillte go maith acu.