SiarDivideSeol go dtí caraDivideSeol chuig FacebookDivideSeol ríomhphost chugainnDividePriontáil

Cleachtadh aistriúcháin 27

Is é is saorcháilitheoir ann frása nó clásal a chuirtear le bunabairt chun faisnéis atá i gclásal eile a cháiliú nó tuilleadh eolais a sholáthar ina taobh. A leithéid seo:

  • Sa bhliain 1983 a foilsíodh Cuaifeach mo Londubh Buí, an chéad cheann de thrí úrscéal le Séamas Mac Annaidh.
  • Saothar radacach a bhí ann – scaradh glan leis an úrscéal réalaíoch traidisiúnta.
  • Saothar dúshlánach chomh maith; is ar éigean is féidir a rá go bhfuil ‘scéal’ á ríomh ann.

Is leor camóga, daiseanna, leathstadanna nó comharthaí eile poncaíochta chun saorcháilitheoirí a scaradh amach ó chlásail eile. Go deimhin, is mar gheall air sin a deirtear iad a bheith ‘saor’, nuair nach gá míreanna coibhneasta ná nascfhocail a chur leo. Cuir na habairtí thuas i gcomparáid leis na leaganacha thíos.

  • Sa bhliain 1983 a foilsíodh Cuaifeach mo Londubh Buí, a bhí ar an chéad cheann de thrí úrscéal.
  • Saothar radacach a bhí ann. Ba scaradh glan leis an úrscéal réalaíoch traidisiúnta é.
  • Saothar dúshlánach a bhí ann chomh maith, mar is ar éigean is féidir a rá go bhfuil ‘scéal’ á ríomh ann.

Is é an dúshlán a bhíonn roimh an aistritheoir Gaeilge saorcháilitheoirí an Bhéarla a aistriú gan dochar do ghnás na Gaeilge. I gcás na Gaeilge, is minic a bhíonn feidhm le nascfhocail nó le míreanna coibhneasta nach bhfuil san abairt Bhéarla ar chor ar bith. A leithéid seo:

  • The child, very excited, wanted to leave straightaway.

Ar an drochuair, ní hannamh a dhéantar aistriúchán litriúil mar seo: ‘Bhí an leanbh, an-tógtha, ag iarraidh imeacht láithreach bonn.’ Is é a déarfaí sa Ghaeilge:

  • Bhí an leanbh, a bhí an-tógtha, ag iarraidh imeacht láithreach bonn.

Caithfear a bheith faichilleach maidir leis an struchtúr Béarla ar a dtugtar ‘an rangabháil chaite’:

  • The series, repeated often on TG4, is one of the station’s finest.

Bheadh fonn ar an aistritheoir, b’fhéidir, repeated a aistriú le haidiacht bhriathartha (‘athchraolta’) agus a leithéid seo a scríobh:

  • Tá an tsraith, athchraolta go minic ar TG4, ar cheann de na sraitheanna is fearr a rinne an stáisiún.

Dar liomsa, is briathar a theastaíonn sa Ghaeilge:

  • Tá an tsraith, a athchraoltar go minic ar TG4, ar cheann de na sraitheanna is fearr a rinne an stáisiún.
 

Is minic a éiríonn comhréir na habairte Béarla sách casta mar gheall ar an saorcháilitheoir. Ní miste sin mura ndéantar an saorcháilitheoir a dhingeadh isteach san aistriúchán Gaeilge ar bhealach a dhéanann an abairt doiléir, débhríoch.

  • The new guidelines, available to download from the Department’s website at www.agriculture.gov.ie, provide full details of all relevant funding programmes.

Is mar seo a bheadh dá ndéanfaí aistriúchán dílis air sin:

  • Cuireann na treoirlínte nua, ar féidir iad a íoslódáil ó shuíomh gréasáin na Roinne ar www.agriculture.gov.ie, cuireann siad gach eolas ar fáil maidir leis na cláir mhaoinithe a bhaineann le hábhar.

Níl sé ródhona ach, fós féin, b’fhearr an abairt fhada a bhriseadh:

  • Cuireann na treoirlínte nua gach eolas ar fáil maidir leis na cláir mhaoinithe a bhaineann le hábhar. Is féidir iad a íoslódáil ó shuíomh gréasáin na Roinne ar www.agriculture.gov.ie. 

Níl ansin ach dornán samplaí de na bealaí ina ndéanann saorcháilitheoirí an Bhéarla ciotaí den aistriúchán Gaeilge. 

1. She was a prolific writer, publishing at least one novel every year.
2. The concert, the first to be held in the new Convention Centre, was broadcast live on RTÉ Radio 1.
3. Travelling along the Wild Atlantic Way, be sure to stop and visit local restaurants.
4. Quickly, cleverly, they released the other prisoners.
5. The Chief Executive, still denying the allegations, today refused to speak to the media.
6. The competition winner, a first-year student, received a €1,000 prize.
7. Barra, at the end of his patience, left the room.
8. She was going to Madrid, her mother’s native city, at the end of term.
9. Hand in hand, they left the hall, the band playing Amhrán na bhFiann.
10. Louise, looking out the window, saw that it was already getting dark.