SiarDivideSeol go dtí caraDivideSeol chuig FacebookDivideSeol ríomhphost chugainnDividePriontáil

Nótaí ar chleachtadh aistriúcháin 27

Seo thíos roinnt nótaí ar na habairtí 1–10, chomh maith le haistriúcháin shamplacha. Tá leagan PDF de na nótaí le fáil anseo.

1. She was a prolific writer, publishing at least one novel every year.
Is minic a úsáidtear foirmeacha briathartha mar publishing, imagining, believing mar shaorcháilitheoirí sa Bhéarla. Caithfidh aistritheoirí Gaeilge a bheith faichilleach gan glanaithris a dhéanamh ar an nós sin i ngach uile chás. Féach an nóta AG(2) sa bhunachar Cruinneas:

Bíonn cuma chiotach ar ‘ag’ + ainm briathartha mar nasc idir dhá chlásal sa Ghaeilge. Ní miste sin a dhéanamh sa Bhéarla: The Speaker is to resign his office, saying that opposition parties are running a campaign against him. Ach is olc a oireann sé don Ghaeilge: Éireoidh an Ceann Comhairle as oifig, ag rá go bhfuil feachtas ar siúl ag páirtithe an fhreasúra ina choinne. B’fhearr, agus ba nádúrtha, a leithéid seo: Éireoidh an Ceann Comhairle as oifig mar gheall ar fheachtas a deir sé atá ar siúl ag páirtithe an fhreasúra ina choinne.

Ní bheadh moill ar léitheoirí aistriúchán litriúil a thuiscint: ‘Scríbhneoir bisiúil a bhí inti, ag foilsiú ar a laghad úrscéal amháin in aghaidh na bliana.’ Bíodh sin mar atá, b’fhearr struchtúr eile a úsáid san abairt Ghaeilge:

  • Scríbhneoir bisiúil a bhí inti, a d’fhoilsigh úrscéal amháin ar a laghad in aghaidh na bliana.

2. The concert, the first to be held in the new Convention Centre, was broadcast live on RTÉ Radio 1.
Dá ndéanfaí aistriúchán litriúil air sin, agus an chomhréir a choinneáil mar atá, bheadh bearna fhada idir an cuspóir (the concert) agus an briathar (broadcast). Tá cabhair éigin sa bhriathar chúnta ‘déan’, ach fós féin, ba bhocht an abairt í: ‘Rinneadh an cheolchoirm, an chéad cheann a reáchtáladh san Ionad Comhdhála nua, a chraoladh beo ar RTÉ Raidió 1.’
B’fhearr a leithéid seo:

  • Rinne RTÉ Raidió 1 craoladh beo ar an gceolchoirm, an chéad cheann a reáchtáladh riamh san Ionad Comhdhála nua.   

3. Travelling along the Wild Atlantic Way, be sure to stop and visit local restaurants.
Sampla eile de gheireann an Bhéarla, is é sin foirm bhriathartha a chríochnaíonn le -ing. Ní miste travelling a aistriú le ‘ag taisteal’ ach bheifeá ag súil le focal nó dhó eile san abairt Ghaeilge:

  • Agus tú ag taisteal ar feadh Shlí an Atlantaigh Fhiáin...
  • Le linn duit a bheith ag taisteal ar feadh Shlí an Atlantaigh Fhiáin...
  • Ag taisteal ar feadh Shlí an Atlantaigh Fhiáin duit...

 

 

4. Quickly, cleverly, they released the other prisoners.
Is minic a úsáidtear frása dobhriathartha mar shaorcháilitheoir. Bheadh aistriúchán litriúil iontach saoithiúil ar fad: ‘Go gasta, go cliste, scaoil siad saor na príosúnaigh eile.’ Bheifeá ag súil le leagan amach mar seo ar an abairt Ghaeilge:

  • Ba ghasta agus ba chliste mar a scaoil siad saor na príosúnaigh eile.
  • Scaoil siad saor na príosúnaigh eile, go gasta cliste.

5. The Chief Executive, still denying the allegations, today refused to speak to the media.
Sampla eile den gheireann. Dhéanfainnse dhá abairt de:

  • Dhiúltaigh an Príomhfheidhmeannach labhairt leis na meáin inniu. Tá sé/sí fós ag séanadh na líomhaintí.

6. The competition winner, a first-year student, received the €1,000 prize.
Níl gá le hidiraisnéis ar bith san abairt Ghaeilge:

  • Mac léinn céad bhliana a bhain an comórtas agus a ghnóthaigh an duais €1,000.

7. Barra, at the end of his patience, left the room.
Ba cheart na clásail a aistriú thart san aistriúchán Gaeilge:

  • D’fhág Barra an seomra agus é i ndeireadh na foighne.

8. She was going to Madrid, her mother’s native city, at the end of term.
Déanann her mother’s native city cáiliú ar Madrid. Is comhaisnéis atá ann: is ionann Maidrid agus cathair dhúchais a máthar. Tugtar appositional qualifier ar a leithéid i mBéarla, is é sin le rá go dtagann an cáilitheoir díreach sna sála ar an rud atá á cháiliú aige.

  • Ag deireadh an téarma, bhí sí le dul go Maidrid, cathair dhúchais a mháthar.

Dá ndéanfaí 'cathair dhúchais a máthar' agus 'Maidrid' a scaradh ó chéile, ní bheadh an gaol eatarthu chomh soiléir céanna:

  • Bhí sí le dul go Maidrid ag deireadh an téarma, cathair dhúchais a máthar.

9. Hand in hand, they left the hall, the band playing Amhrán na bhFiann.
Is é ord na bhfocal an dúshlán is mó san abairt sin:

  • Bhí an banna ceoil ag seinm Amhrán na bhFiann agus iad ag fágáil an halla, greim láimhe acu ar a chéile.

10. Louise, looking out the window, saw that it was already getting dark.
Struchtúr deas a bhfuil an-solúbthacht ag baint leis:

  • Amharc dár thug sí amach an fhuinneog, chonaic Louise go raibh sé ag dul ó sholas.