AG DÉANAMH É

Botún coitianta is ea abairtí mar seo: Maidir le bruscar a dhó, caithfear pionós a chur ar na daoine a bhíonn ag déanamh é. Is é ba chóir a bheith ann: Maidir le bruscar a dhó, caithfear pionós a chur ar na daoine a bhíonn á dhéanamh.

Nuair atá ainmfhocal ina chuspóir ag ainm briathartha, is gnách gur sa ghinideach a bhíonn sé: ag moladh cláir, ag labhairt Fraincise. Ach ní féidir forainmeacha mar , muid é a chur sa ghinideach. Ní ag moladh mé atá sa Ghaeilge. Is amhlaidh a bhaintear úsáid as an réamhfhocal ‘do’ in abairtí den chineál sin:

Bhí sé do mo mholadh
Bhí sé do do mholadh
Bhí sé á mholadh
Bhí sé á moladh
Bhí sé dár moladh
Bhí sé do bhur moladh
Bhí sé á moladh

Bheadh iontas ar dhuine, b’fhéidir, cár imigh an ‘do’ sa tríú pearsa uatha agus iolra. Cloistear go fóill é sa chaint: Bhí sé dá mholadh. Cuirtear séimhiú air sin i gcanúintí áirithe: Bhí sé dhá mholadh. D’éirigh an ‘d’ chomh lag sin gur ar éigean a chloistear é agus sin mar a tháinig á mholadh ar an bhfód. ‘Á’ a scríobhtar i gcónaí de réir an Chaighdeáin Oifigiúil.

Tá struchtúr eile ann a chluintear go han-mhinic i nGaeilge Thír Chonaill: Bhí sé ag moladh s’agamsa. Cé gur struchtúr coitianta é sin, níl aon aitheantas tugtha dó sna graiméir ná sna foclóirí.